۱ خوانده

ورني هنر اول عشاير ارسباران آذربایجانشرقی

به گزارش سایت بسیج عشایری استان آذریایجان شرقی ائلین هنر عشایر استان آذربایجان شرقی ورنی (نوعی قالی ) است.

به گزارش سایت یسیج عشایری استان آذربایجان شرقی، جامعه عشاير به عنوان جامعه اي با ويژگيهاي متمايز از جوامع شهري و روستايي از ديرباز در كشور حائز اهميت بوده و همواره در زمينه هاي مختلف اقتصادي اجتماعي وسياسي ايفاد نقش نموده اند . استان آذربايجانشرقي با دارا بودن اقليم متنوع مراتع وجنگلهاي سرسبز و نيزكوههاي مرتفع يكي از استانهاي عشاير نشين كشور محسوب گشته و براساس نتايج سرشماري عشاير كوچنده كشور در سال ۱۳۷۷ ، ۸۶۳۳ خانوار با ۵۲۰۰۱ نفر جمعيت مي باشد . طبق نتايج سرشماري مذكور اين استان در فصل ييلاق ۴۶/۶% و درفصل قشلاق ۱۹/۳% از كل جمعيت عشاير كشور را در خود جاي مي دهد .

عشاير اين استان در قالب ۲ ايل ارسباران و ايل سون و ۹ طايفه مستقل در دوره ييلاقي و ۲ ايل (ارسباران وايل سون ) ۷ طايفه مستقل در دوره قشلاقي تشكيل يافته اند . درون كوچ بوده ولي هر ساله در فصل ييلاق اين استان ، پذيراي عشاير مهمان استانهاي اردبيل و زنجان و آذربايجانغربي مي باشد. جامعه عشايري استان به لحاظ جمعيت ۵/۲ % از جمعيت استان را شامل مي شود كه ليكن اين جمعيت اندك ولي پرتلاش نقش عمده اي درتوليدات خصوصا" محصولات استان بر عهده دارند .

ورني : سوماك يا ورني ( به زبان محلي ) نوعي گليم فرش نماست كه باتوجه به خصوصيات بافت ، تنوع مواد اوليه ، كامل تر شدن نقش ها و ويژگيهاي خاص آن مي توان حلقه واسطي بين گليم و قالي و آخرين منزلگاه بافت گليم به قالي دانست . تفاوت ورني با گليم به اين شكل است كه گليم دست بافته اي بر روي دار بدون گره مقطع بافته مي شود واز دو عامل تار و پود تشكيل شده است ونقوش آن وسط پود شكل ميگيرد وتار توسط پود كاملاً پوشيده مي شود . در صورتيكه در بافت ورني ايجاد طرح ونقوش بر سطح آن توسط پود گذاري اضافي حاصل مي شود وتار وپود هر دو پوشيده هستند و پود اضافي كه پود اصلي خوانده مي شودمانند پود گليم به صورت ساده از بين تارها عبور نمي كند بلكه همانند فرش دور تار به صورت پيچ بافت هاي اضافي و غير مقطع ويكدست مي باشد. معمولاً ضخامت آن از گليم بيشتر است وطرح نقوش آن يك طرفه مي باشد . در صورتيكه گليم به صورت نقوش دو طرفه مي باشد . ورني را مي توان نوعي زير انداز مخصوص دانست كه هم سادگي و سبكي گليم را با خود دارد و و هم ظرافت وزيبايي قالي را در بر ميگيرد .

پيشينه تاريخي : سن ورني كمتر از يك قرن بوده وبراساس بررسي هاي انجام شده توليد ورني ظرف يك صد سال اخير در دشت مغان مرسوم گرديده وبه روايت افراد مطلع ،محل اصلي توليد آن منطقه قره داغ در آذربايجان شوروي بوده كه براثر روابط وعلاقه هاي فرهنگي عشيره اي ترددهايي كه در دوكناره رودخانه ارس انجام پذيرفته به تدريج توليد ورني در بين عشاير رايج گرديده است ودرحال حاضر توليد ورني در سطح جهان منحصر به ايران و مختص آذربايجان است. جايگاه ورني در بين جامعه عشايري : ورني توسط عشاير ايل ائل سون وبه خصوص ارسباران كه در مناطق ارسباران و گرما دوز ودشت مغان استان آذربايجانشرقي واردبيل سكونت دارند توليد مي شود. بافت ورني عمدتاً در قشلاقات توسط زنان و دختران عشاير در اوقات فراغت انجام مي پذيرد .

انواع ورني :

۱- ورني پشمي : دراين ورني همه گرهها حاشيه ومتن كف از پشم خالص است وچله (تار) آن از پنبه تاب داده شده تشكيل يافته است .

۲ : ورني ابريشم : دراين ورني همه گرهها از ابريشم خالص است و چله ( تار ) آن از پنبه با تاب پكنواخت ومناسب تشكيل يافته است.

۳- ورني پشمي ابريشمي ( كف ابريشم ) : دراين ورني همانگونه كه از عنوانش مشخص است برخي گرهها از ابريشم وبرخي ديگر از پشم وچله (تار) آن از پنبه با تاب يكنواخت ومناسب تشكيل يافته است .

ابعاد ورني : متداولترين ابعاد ورني معمولاً به شرح زير مي باشد اما ابعاد غير متداول آن نيز بافت مي گردد : الف ) قاليچه : (۲ ×۲ ) متر مربع . (۵/۱ ×۲ ) متر مربع ب ) زرع نيم باپشتي : (۱۵/۱ ×۶/۱ ) متر مربع ج) زرچاك : (۷/۰ ×۱ ) مترمربع ، (۹/۰ ×۶/۰ ) متر مربع د ) كناره : (۲۵/۱ × ۳ ) متر مربع ، (۲۵/۱ ×۲/۳ ) متر مربع ، (۱ ×۳ ) متر مربع هـ) قالي (۳×۳) متر مربع و ) پرده (۳ ×۲ ) متر مربع

نقش ها : نقوشي كه بر روي ورني نقش مي بندد نشانگر محيط زيست وانعكاس آن در اذهان زنان ودختران عشاير است كه اين نقش ونگار منعكس شده بر روي ورني ها نمود از ذهن زلال و توانا واستعدادهاي بالقوه فكري اين بافندگان ناشي مي شود . نقوش به كار رفته از اشكال حيوانات اهلي و وحشي منطقه تاثير پذيرفته ونقش عمده حيوانات عبارت است از گوزن ، آهو ، گرگ ، بوقلمون ، مرغ ، خروس ، سگ گله ، گربه ، مار ، عقاب ، گوسفند ، ببر ، شتر ، شير ، روباه ، شغال و ساير چرندگان و پرندگان محلي كه به صورت هندسي ساده بر روي توليداتشان بافته مي شوند. طرحها : ورني نيز مثل ساير زيراندازها سنتي ايران داراي حاشيه و متن است . طرحهاي حاشيه را نيز نقشها ويا خرده نقش هاي تكراري تشكيل ميدهند . گاهي خرده نقش ها متصل به هم در طول حاشيه به وجود مي آيد وگاه نيز حاشيه ها به صورت غير متصل در وسط متن نيز شامل حوزه هاي هندسي چند ضلعي متصل و غير متصل به هم كه متداولترين طرحهاي آنها به صورت خانه به خانه ، قيناج ، گول ، اولي، قشلاق ، شاملو ، ترمه ، خشتي ، يلن يلن ، خروس و ساير مي باشد .

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

تبلیغات